De lage winterzon schijnt op de zwarte ijsvloer van het Jisperveld. Gouden rietkragen staan bewegingloos in de windstilte. Op een streek grasland is een boer bezig mest te verpompen. Het gebrom draagt tot in de wijde omtrek in dit lage land. De natte hooi- en weilanden, omgeven door duizend sloten en poelen, zijn het domein van vele soorten beschermde vogels: kemphanen, lepelaars, smienten, roerdompen en grutto’s.

Het vermaarde agrarische natuurgebied Wormer- en Jisperveld is één van de grote baggerprojecten van Hollands Noorderkwartier. De waterkwaliteit in het veenweidegebied is sterk verslechterd. Het watersysteem heeft in de loop van de jaren veel bagger geproduceerd en er is sprake van algenbloei. In totaal moet 2,2 miljoen kuub bagger uit het water worden gehaald. Het uitgangspunt is dat de specie lokaal wordt geborgen. Op de percelen van pachtboeren en van Natuurmonumenten. Een deel van de bagger wordt in depots gezet.
Het is een grootschalige en complexe operatie, vertelt projectleider Karsten Hopman van Hollands Noorderkwartier. Alleen al door de grootte van het gebied. “Als je rond het gebied heen wil rijden, zit je ruim een uur in de auto.” De financiering is nog niet voor het gehele project rond en het is een taaie klus om de vergunningen voor de baggerdepots te verkrijgen. Ook de veenbodem maakt het baggeren lastig. “We hebben te maken met hele dunne bagger met de neiging om aan de wandel te gaan. Een uitgebaggerd perceel ligt na twee flinke stormen weer vol. Dat lossen we op door het plaatsen van baggerschermen.” De slappe veenbodem vergt een speciale baggertechniek. Niet op de traditionele wijze met een kraan maar met speciale baggerzuigers.
Het hele karwei moet in 2012 klaar zijn. De totale kosten zijn geraamd op zeker 7,5 miljoen euro. Het geld komt van de verschillende partners die in het project Wormer- en Jisperveld samenwerken: Laag Holland, Natuurmonumenten, de provincie Noord-Holland, de gemeente Wormerland en Hollands Noorderkwartier. De partners zoeken in alle mogelijke potjes en fondsen naar middelen om het project spits te krijgen.
Hopman legt uit dat het gebied is opgedeeld in vijf blokken. De werkzaamheden zijn begonnen in de zuidoostpunt van het gebied. “Een klus die we hebben opgedeeld in twee percelen. Van het eerste perceel kunnen we de bagger op de kant zetten. We denken dit projectdeel in maart van dit jaar af te ronden. De baggerspecie van het tweede perceel moeten we bergen in depots. Voor het aanleggen daarvan wachten we nog op de vergunningen. Daar zitten allerlei vereisten aan: we moeten onderzoek doen naar de bodemgesteldheid en naar archeologie. Op één locatie zitten waarschijnlijk bodemschatten. Op zich geen probleem: het werkt alleen maar conserverend als je daar een depot op aanlegt, maar het betekent wel dat we de grond voor de bedijking van elders moeten aanvoeren. Dat leidt tot onrust bij bewoners die er niet veel voor voelen dat er honderden vrachtwagens met grond door hun straten denderen.” Ook het op de kant zetten van bagger vergt veel overleg. Vooral met de boeren die daarvan hinder ondervinden. Opzichter Maarten Janssen van bureau Oranjewoud moet soms al wat hij maar voor handen heeft aan diplomatie en charme uit de kast halen om ervoor te zorgen dat het werk kan doorgaan. “We werken op veel plaatsen met een Watermaster – een varende baggerspuit – die de natte specie over het land spuit. Veel boeren vinden dat maar niks omdat het land daar aanvankelijk erg nat door wordt. Door het hier en daar op een klein perceeltje te laten zien, probeer ik ze over de streep te trekken. Soms zeggen boeren: ik vind het prima, maar kom van de zomer maar terug.”

De tijdspanne waarin de aannemer kan werken is toch al beperkt. In het broedseizoen van 15 maart tot 1 augustus ligt het werk stil. Ook bij ijs op de sloten zwijgen de baggerspuiten. In het gebied wordt alle slappe bagger weggehaald. Veel meer dan voor de aan- en afvoer van het water noodzakelijk zou zijn. Het baggerproject is ook en vooral van belang voor de waterkwaliteit. Ook voor de recreatie in het gebied is het noodzakelijk om te baggeren. Het kan de bewoners daarom niet snel genoeg gaan. Hopman: “Een poos geleden hingen overal posters voor de ramen met de slogan: niet praten maar baggeren. Op zich ben ik het er hartgrondig mee eens maar tussen droom en daad…”